(مساله 901)نجس كردن زمين و سقف و  بام  و طرف داخل ديوار مسجد حرام است و هر كس  بفهمد كه نجس شده است بايد فوراً نجاست آن را بر طرف كند . و احتياط واجب آن است  كه  طرف  بيرون  ديوار مسجد را هم نجس نكنند ، واگر نجس  شود نجاستش را بر طرف نمايند ، مگر آنگه واقف آن را جزء مسجد قرار نداده باشد .

(مساله902)اگر  نتواند  مسجد  را  تطهير نمايد  ،  يا  كمك لازم داشته باشد و پيدا نكند ، تطهير  مسجد  بر  او  واجب  نيت ولي اگر بي احترامي به مسجد باشد بنابر احتياط واجب ، بايد به كسي كه مي تواند تطهير كند ، اطلاع دهد .

(مساله903)اگر  جائي  از  مسجد  نجس  شود  كه  تطهير آن بدو ن كندن يا خراب كردن ممكن نيست ،  بايد  آنجا ر ا  بكنند  يا  اگر  خرابي  زياد لازم نمي لآيد ، خراب نمايند و پر كردن جائي كه كنده اند ، و ساختن جائي كه خراب  كرده اند  ،  واجب نيست .  ولي اگر آن

كس  كه  نجس  كرده ، بكند يا خراب كرده اند ، واجب نيست . ولي اگر آن كس كه نجس كرده ، بكند يا خراب كند در صورتي امكان بايد پر كند و تعمير نمايد .

(مساله 904)اگر  مسجدي  را غصب كنند و بجاي آن خانه و مانند آن بسازند ، كه ديگر به آن مسجد نگويند باز هم بنابر احتياط واجب نجس كردن آن حرام و تطهير آن واجب است

(مساله 905)نجس كردن حرم امامان (عليهم  السلام )  حرام است .  و  اگر  يكي  از آنها نجس  شود  ،  چنانچه  نجس  ماندن  آن  بي احترامي باشد ، تطهير آن واجب است ، بلكه احتياط واجب آن است كه اگر بي احترامي هم نباشد آن را تطهير كنند .

(مساله906) اگر حصير مسجد نجس شود ، بنابر احتياط واجب بايد آن را آب بكشند ، ولي چنانچه  به  واسطة آب كشيدن ، خراب مي شود و بريدن جاي نجس بهتر است ، بايد آنرا بُبرند و اگر كسي كه نجس كرده ببُرد ، بايد خودش اصلاح كند .

(مساله 907)بردن   عين  نجاست مانند خون در مسجد اگر بي احترامي به مسجد باشد  ، حرام است و همچنين بردن چيزي كه نجس شده ، در صورتي كه بي احترامي به مسجد باشد ، حرام است .

(مساله908)اگر  مسجد  رابراي  روضه خواني چادر بزنند و فرش كنند و سياهي بكوبند و اسباب  چاي  در آن ببرند  ،  در  صورتي  كه اين كارها به مسجد ضرر نرساند و مانع نماز واندن نشود ، اشكال ندارد .

(مساله909)بنابر احتياط واجب مسجد را به طلا نبايد زينت نمايند و همچنين نبايد صورت يزهائي كه مثل انسان و حيوان روح در مسجد نقش كنند و نقاشي چيزهائي كه روح ندارد ، مثل گل و بوته مكروه است .

(مساله910)اگر  مسجد  خراب  هم  شود نمي توانند آن را بفروشند ، يا داخل ملك و جاده نمايند . مگر اينكه ولي فقيه بر اساس مصالح مهمتري اجازه بدهد .

(مساله911) فروختن  در  و  پنجره و چيزهاي ديگر مسجد حرام است و اگر مسجد خراب شود ، باد اينها را صرف تعمير همان مسجد كنند ، و چنانچه به درد آن مسجد نخورد ، بايد در مسجد ديگر مصرف شود ، ولي اگر به درد مسجدهاي ديگر هم نخورد ، مي توانند آن را

بفروشند  و  پول  آن  را  ،  اگر  ممكن است  صرف تعمير همان مسجد و گرنه صرف تعمير مسجد ديگر نمايند .

(مساله912)  ساختن  مسجد  و  تعمير  مسجدي  كه  نزديك به خرابي مي باشد مستحب است و  اگر  مسجد  طوري  خراب  شود كه تعمير آن ممكن نباشد ، مي توانند آن را خراب كنند و دوباره بسازند ، بلكه مي تواننند مسجدي  ر ا  كه خراب  نشده  ،  براي احتياج مردم خراب كنند و بزرگتر بسازند .

(مساله913)تميز  كردن  مسجد  و  روشن كردن  چراغ  آن  مستحب است و كسي كه مي خواهد  مسجد  برود  ،  مستحب  برود ، مستحب است خود را خوشبو كند و لباس پاكيزه و قيمتي بپوشد و ته كفش خود را وارسي كند كه نجاستي به آن نباشد و موقع داخل شدن به مسجد  اول  پاي  راست  و موقع بيرون آمدن ، اول پاي چپ را بگذارد و همچنين مستحب است از همه زودتر به مسجد آيد و از همه ديرتر از مسجد بيرون رود .

(مساله 914)وقتي  انسان  وارد  مسجد  مي شود  ،  مستحب  است دو ركعت نماز به قصد تحيت و احترام مسجد بخواند و اگر نماز واجب يا مستحب ديگري هم بخواند ، كافي است

(مساله915)خوابيدن  در  مسجد ، اگر انسان ناچار نباشد و صحبت كردن راجع به كارهاي دنيا و مشغول صنعت شدن و خواندن شعري كه نصيحت و مانند آن نباشد ، مكروه است و نيز  مكروه است  و  نيز  مكروه است آب دهان و بيني و اخلاط سينه را در مسجد بيندازد و گمشده اي  را  طلب  كند  و  صداي خود را بلند كند ، ولي بلند كردن صدا براي اذان مانعي ندارد .

(مساله916)راه  دادن بچه و ديوانه به مسجد مكروه است و كسي كه پياز و سير و مانند اينها خورده كه  بوي دهانش مردم را اذيت مي كند ، مكروه است به مسجد برود . 

استفتائات

733 : آيا مسئول توليت مسجد و با ناظر آن از در آمد و مخارج بنايي كه در آن مسجد است مي توانند حق توليت و نظارت ماهانه دريافت نمايند ؟ اگر جواب مثبت است ، تا چه حدودي مي توانند از اين اموال برداشت نمايند با توجه به اينكه از طرف واقف در اين باره چيزي ذكر نشده است .

ج : در صورتي كه از طرف واقف مقدار معيني ذكر نشده است و كار شخص مورد احتياج باشد و به قصد تبرع كار نكرده باشد مي تواند به اندازه اجرت المثل دريافت كند .

ج: 2- در فرض مذكور لازم است در حدود به مقدار متيقن اكتفا شود و بر مورد مشكوك حكم وقف مترتب نيست.

س734: احتراماً به استحضار مى‏رساند مسجدى واقع در تهران از حدود چهل سال قبل با نقشه‏اى بنا گرديده است و در انتهاى مسجد محلى براى آبدارخانه در نظر گرفته شده، و سالهاى سال از آن بهره بردارير مى‏شده است لكن اخيراً با توجه به انتقال محل آبدارخانه به محل ديگر، همچنين بنابر ضرورت موجود تصميم‏گيرى شد كه محل آبدارخانه قديم كه دربى به شبستان مسجد دارد، به سرويس بهداشتى (توالت و دستشويى) تبديل گردد و درب داخلى مسجد مسدود و دربى به كوچه 8 مترى براى استفاده خواهران باز شود لذا بمنظور رفع هر گونه شائبه‏اى از آن مرجع بزرگوار و عاليقدر استدعى دارد ارائه رهنمود فرمايند:

ج: ظاهر امر اين است كه آبدارخانه مذكور جزء مسجد نبوده است و فعلاً بر اساس اقتضاى ضرورت تغيير مذكور را مى‏توانيد بوجود بياوريد.

س‏735: بدينوسيله به اطلاع مى‏رساند كه عدّه‏اى از اهالى روستايى از تواب كبودر آهنگ مقدارى پول و حواله آهن آلات و... تهيه كرده تا مسجد جامع كلنگى روستا را ساخته و آباد نمايند. اما به ارشاد روحانى محل اين امكانات به محل جديدى انتقال يافته و مسجد جديدى بنيان گذاشته شد و در ضمن تعدادى از اهالى نيز پولهاى خود را پس گرفتند. ولى همين اهالى كه در ساختن مسجد جديد دست داشتند در همين مسجد نوبنياد نيز حضور مى‏يابند و مجالس گوناگون را برپا مى‏كنند؛ لطفاً نظر شريف حضرتعالى را در اين مورد مرقوم فرماييد:

1- حضور ايشان در مسجد جديد درست است يا خير؟

2- ساختن مسجد جديد توسط پولهايى كه براى مسجد قديم جمع شده بود صحيح است يا خير؟

ج: 1- حضور آنها در مسجد جديد اشكالى ندارد. 2- با رضايت صاحبان پول صحيح است.

س‏736: مسجدى قديمى بوده كه در حال حاضر تجديد بنا شده است، مقدارى از زمين مسجد قديمى را از روى ندانستن مسئله قهوه خانه و آبدارخانه كرده‏ايم: آيا لازم است كه خراب كنيم و جزو مسجد باشد يا خير؟

ج: اگر جزء مسجد بوده است آبدارخانه و قهوه خانه كردن آن جائز نيست.

س‏737: آيا جايز است  مهرهاى مسجد را  كه از مسجد بيرون ببرند و در منزل با آن نماز بخوانند مثلاً يكشب هيئت عزادارى در منزلى نزديك مسجد است و مى‏خواهند نماز جماعت بخوانند، آيا جايز است مهرها را از مسجد ببرند و پس از اقامه جماعت مهرها را به مسجد برگردانند؟

ج: اگر براى نماز در خصوص مسجد وقف نشده است جائز است.

س‏738: آيا جايز است كه بلندگوى مسجد و ظروف تهيه شده براى غذا دادن به عزاداران در ايام عزادارى امام حسين‏عليه‏السلام و... را براى عزادارى امام حسين عليه‏السلام و جشنها و جلسات روضه خوانى و حج ببرند يا خير؟

ج: اگر براى مسجد وقف شده است جائز نيست.

س‏739: آيا كفشدارى مسجد كه به مسجد چسبيده است حكم مسجد را دارد يا خير؟

ج: تا معلوم نباشد و قرينه‏اى بر مسجد بودن در بين نباشد حكم مسجد را ندارد.

س‏740: پولى كه به عنوان مخارج مسجد و نذرى براى امام جماعت مسجد و يا از درآمد مغازه ‏هاى مسجد از مردم جمع آورى مى‏شود، آيا مى ‏توان از اين درآمدها در روز عاشورا براى عزاداران سيد سالار شهيدان حسين بن على‏عليه‏السلام غذا داد يا خير؟

ج: اين موضوع تابع قصد دهندگان پول است، اگر براى امام جماعت داده‏اند فقط بايد به ايشان داده شود و بايد ملاحظه شود كه مغازه‏هاى مسجد به چه عنوان وقف شده است و اگر براى خرج كردن در مسجد باشد مى‏توان در مسجد با آن وجه در عزادارى غذا داد.

س‏741: متولى مسجد كه فوت كرده آيا اولاد او از توليت مسجد ارث مى‏برند؟

ج: اگر واقف مسجد تصريح نكرده باشد حقى ندارند.

س‏742: در صورتى كه از اول طبقه فوقانى مسجدى را به نام مهديه نام گذاشته كه درست بر روى سالن شبستان مسجد قرار دارد آيا مى‏تواند اين طبقه فوقانى را از مسجد خارج كرد و جزء مسجد ندانست؟

ج: در صورتى كه از اول جزء مسجد نبوده است اشكال ندارد.

س‏743: در يك دهستانى كه قريب 100 خانواده جمعيت دارد مسجدى غير از مسجد قديمى بنا شده به اين منظور كه جوابگوى برنامه‏هاى جديد باشد و لذا عده‏اى در اين بنا كمك و همكارى كرده‏اند و عده‏اى همكارى نكرده‏اند، آيا آن تعداد كه همكارى نكرده‏اند مى‏توانند در اين مسجد جديد اقامه نماز نمايند يا خير؟

ج: بعد از اينكه براى نماز گزاران وقف شد، نمازگزاران يكسان مى‏باشند.

س‏744: در بعضى از مساجد اجناس بدون مصرف مى‏ماند از قبيل قند، چاى، كه از نذورات محسوب مى‏شود و بعضى ديگر از وسائل مسجد بوده از قبيل بخارى و وسايل چايى و قهوه خانه و آشپزخانه كه فعلاً از استفاده افتاده آيا اجازه مى‏فرمائيد امناء مسجد آنها را فروخته و در عوض وسائل مورد نياز خريدارى كنند؟

ج: آنچه از وسايل مسجد مورد استفاده نيست مى‏توانيد آن را بفروشيد و از قيمت آن وسائل مورد نياز كه مشابه به وسايل قبل باشد تهيه نمائيد ولى قند و چاى در همان راهى كه داده شده و يا نذر شده مصرف شود.

س‏745: مسجدى هست كه حدود بيست سال قبل ساخته شده و براى استفاده جمعيت در حدود صد خانوار بوده كه هم اكنون جمعيت به پنجهزار نفر رسيده با نظر مهندسين مسجدى بزرگ در كنار اين مسجد ساخته مى‏شود و حياطى بزرگ هم لازم است با نظر مهندسين ايجاد گردد آيا جايز است مسجد قبلى كرسى چينى گرد و نرده كشى شود و به حالت مسجدى باقى بماند فقط از هواى باز آن جهت حياط مسجد جديد استفاده شود.

ج: چون توسعه مسجد مورد لزوم است اگر مسجد قبلى نرده كشى شده به حالت مسجد بماند و از فضاى آن جهت حياط استفاده شود چنانكه مرقوم شده جائز است و احكام مسجد بر آن مترتب است.

س‏746: آيا استفاده از اشياء و لوازم وقف مسجد از قبيل برق، آب، فرش، و استكان، ليوان و... براى مراسم خارج از مسجد مثلاً افتتاحيه زمين مدرسه و غيره چگونه است؟ با توجه به اينكه تهيه وسائل فوق الذكر از جاهاى ديگر امكان‏پذير نيست.

ج: استفاده از اشياء و اثاثى كه از لحاظ وقف اختصاص به مسجد دارد در غير مسجد جائز نيست.

س‏747: در زمان مالكين قبل از تقسيم اراضى مقدارى زمين به مساحت 50 متر عرض و در حدود 3 كيلومتر طول جهت (معبر حيوانات به چراگاه) منظور شده بود، تدريجاً يك نفر از كشاورزان آن زمين را كم كم ضميمه زمين خود كرده است، الحال عده‏اى از اهالى روستا اعتراض كرده‏اند، حالا شخص غاصب حاضر شده قيمت زمين غصب كرده را به قيمت نرخ روز پرداخت نمايد تا امناى مسجد به مصرف مسجد برسانند، مستدعيست در اين باره بفرماييد از نظر شرع غصب اين زمين و مصرف قيمت آن به مسجد چه صورت شرعى دارد؟

ج: بايد رضايت كسانى كه مالك آن زمين كه غصب شده است بودند جلب شود، با رضايت آنها اشكال ندارد.